گذشته، حال و آینده صنعت موتورسیکلت در ایران

مقاله گذشته،حال و آینده صنعت موتورسیکلت در ایران - نوشته محمدعلی نژادیان

مقاله گذشته،حال و آینده صنعت موتورسیکلت در ایران – نوشته محمدعلی نژادیان

شناسنامه مقاله :

عنوان مقاله : گذشته، حال و آینده صنعت موتورسیکلت در ایران 
نویسنده : نژادیان،محمدعلی،۱۳۵۸
مجله : موتورسیکلت 
نوبت چاپ : تابستان ۱۳۸۵
شماره : ۳
صفحه : ۴،۵،۶ و ۷
شاپا: ISSN: 1735-7640
صاحب امتیاز : کانون موتورسیکلت رانی ایران

 

متن مقاله :

محمدعلی نژادیان

Mohammadali Nejadian

       گذشته،حال و آینده صنعت موتورسیکلت در ایران 

                   نوشته : محمدعلی نژادیان

 

صنعت موتورسیکلت می تواند صنعتی پویا برای ایران باشد.بررسی ها نشان می دهد صنعت موتورسیکلت سازی با شرایط و ویژگی هایی که دارد می تواند به مثابه یک صنعت پویا و دارای قدرت مورد توجه قرار بگیرد.اگر نارسائی ها و کاستی هایی هم در این خصوص وجود داشته باشد عمدتا بدلیل دیدگاه های غلط حاکم بر آن بوده است که به بررسی آنها نیز خواهیم پرداخت.

از نظر دید علمی – اقتصادی باید صنایعی را تقویت نمود که از یک سو دارای تکنولوژی برتر هستند و از سوی دیگر بازار گسترده داخلی برای آن وجود دارد با این ویژگی ها صنعت موتورسیکلت قطعا عمیق و قابل توجه می باشد و باید برای تقویت و توسعه آن برنامه ریزی نمود.

این صنعت را به دو گروه بزرگ صنایع قطعه سازی و مونتاژ می توان تقسیم نمود .صنایع قطعه سازی به عنوان صنایع کلیدی و مادر در این بخش از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که این موضوع نتیجه مستقیمی با خودکفائی این صنعت در ایران دارد.

بطور کلی صنعت موتورسیکلت در هر کشوری ۷ مرحله را برای توسعه و شکوفائی طی می کند :

۱-      مونتاژ قطعات ( CKD )  وارده از کارخانه لیسانس دهنده

۲-      ایجاد پایگاه های ساخت داخل

۳-      تولید انبوه ( در حال حاضر تولید ناب جایگزین تولید انبوه گردیده است )

۴-      ایجاد پایگاه های طراحی – مهندسی قطعات

۵-      ایجاد مراکز تحقیقاتی برای طراحی و ساخت موتورسیکلت های جدید و نوسازی شبکه قطعه سازی

۶-      طراحی و ساخت ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز خط تولید

۷-      ایجاد پایگاه های صادراتی

البته مولفه های متفاوتی از نقطه نظرهای گوناگون در تعریف شکوفایی صنعت موتورسیکلت وجود دارد از جمله می توان ارتقاء کمی و کیفی تحقق استقلال و خوداتکائی در موتورسیکلت سازی و روند هزینه های تولید موتورسیکلت برشمرد.قابل ذکر است که مراحل فوق الذکر به صورت استانداردهای بین المللی در ایران بطوری که بتواند برای صنعت موتورسیکلت نتیجه مطلوبی در سطح کشور و خارج از کشور داشته باشد طی نشده است.البته در چند سال اخیر می توان گفت که یک سری حرکت های مثبت شده اما کافی نبوده است.

این صنعت از اواخر دهه ۱۳۴۰ همزمان با تاسیس صنایع جدید ایجاد گردیده و در دوران پیش از انقلاب به صورت صنایع مونتاژ وارد فهرست صنعت خودروی کشور شد.در آن زمان هیچ محدودیتی برای ورود این مصنوعات وجود نداشته است در نتیجه بخش عمده موتورسیکلت به صورت تمام ساخت وارد می شد و سهم تولید داخل به ده درصد هم نمی رسید.در حقیقت تلاش برای بالا بردن میزان سهم ساخت داخل همانند خودروسازی از سال های ۱۳۷۲ و ۱۳۷۳ شروع شد که دولت با محدودیت درآمدهای ارزی روبرو شد و لاجرم اجرای برنامه های سخت گیرانه در مصرف منابع ارزی ضرروت پیدا کرد.طبعا کارخانه های تولید کننده موتورسیکلت هم نتوانستند به میزان لازم از ارز اختصاصی وزارت صنایع بهره مند شوند.این دشواری سبب شد که سازندگان موتورسیکلت برای کاستن از نیاز ارزی خود به سوی صنعتگران داخل متمایل شوند و به سرعت سهم تولید داخلی را در این صنعت بهبود بخشند.در حال حاضر عمدتا انجین موتورسیکلت های ۱۲۵ سی سی ( CGCDI ) که در ایران نسبت به موتورسیکلت های دیگر مصرف بیشتری دارند از خارج تامین می شود.به طور کلی از نظر کمی بخش عمده این موتورسیکلت ها در داخل ساخته می شود و به همین میزان از مصرف ارز جلوگیری شده و ارزش افزوده برای تولید این قطعات نیز صرف اقتصاد داخلی می گردد.البته از اوایل دهه ۱۳۷۰ با وارد کردن دانش فنی قوای محرکه ( انجین ) صنعت موتورسیکلت عمق بیشتری پیدا کرده است.همچنین جهت خودکفایی در ساخت موتورسیکلت های خاص با طرح های روز دنیا نیاز به حمایت های وسیع دولت می باشد تا برای تولید کننده ساخت آن مقرون به صرفه باشد.

تقاضا برای انواع موتورسیکلت و لوازم یدکی آن در کشور در سال های اخیر به شدت افزایش یافته و صنایع وابسته به این بخش را به تکاپوی گسترده برای افزودن بر تولید انداخته است ولی این امر باعث بوجود آمدن مشکلات بسیاری برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان شد که به بررسی آنها نیز می پردازیم .

از عواملی که باعث افزایش تقاضا برای موتورسیکلت در چند سال گذشته شده است می توان موارد ذیل را برشمرد :

۱-   بازار موتورسیکلت در ایران بر اساس استفاده های گوناگون از این وسیله با کشورهای پیشرفته متمایز است.اساسا در ایران موتورسیکلت علاوه بر آنکه یکی از وسایل پراهمیت در جابجایی و نقل و انتقال مردم به حساب می آید یکی از وسایل کسب و کار نیز می باشد

۲-      افزایش قیمت اتومبیل و عدم امکان تهیه آن برای اقشار کم درآمد

۳-      محدودیت های بوجود آمده در شهرها برای استفاده از اتومبیل

۴-      تا پایان دهه ۱۳۷۰ عده ای از مردم جهت سرمایه گذاری سود ده به پیش خرید موتورسیکلت روی می آوردند

۵-      از اویل سال های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ قیمت موتورسیکلت به شدت پایین آمد

عواملی که باعث بوجود آمدن مشکلات در چند سال گذشته برای تولید کنندگان شده است به شرح ذیل می باشد:

به علت نبود یک برنامه و استراتژی معین و مدون برای تولید کنندگان، بدون هیچ ضوابط و شرایط خاصی مجوز تولید به افراد داده می شد که این یکی از معظلات تولید کنندگان بزرگ و صاحب نام بود.

همچنین رقابت بوجود آمده در چند سال اخیر بین تولید کنندگان باعث شد که قیمت موتورسیکلت ها به شدت پایین بیاید و شرکت ها از لحاظ مسائل مادی با مشکل روبرو شوند و مجبور شدند محصولات خود را به زیر قیمت تمام شده عرضه نمایند و در این میان شرکت هایی که بنیان قوی نداشتند فوق العاده متضرر شدند و حتی عده ای هم به ناچار دست از تولید کشیدند و حتی بعضی شرکت های مقتدر که ضعف مالی نداشتند به خاطر پایین آمدن سوددهی کم دست از تولید برداشتند.

از طرفی اکثر شرکت ها محصولات خود را به صورت مدت دار به بازار عرضه نموده بودند که با توجه به شکست قیمت ها چکهایی که از خریداران اخذ نموده بودند وصول نشد و در نتیجه آنها نتوانستند تعهدات مالی خود را به بانک ها، پیمانکاران و…بپردازند و یا بعضا با تاخیر پرداخت نمودند و عده ای نیز مجبور شدند موتورسیکلت های خود را به قیمت رقابتی به فروش برسانند تا بتوانند از پس تعهدات مالی سررسید شده خود بر بیایند.

از طرف دیگر در عین شکست قیمت ها قانون چک تغییر نمود و باز آتش گرفتاری تولیدکنندگان بیشتر شد و چکهای بسیاری که از قبل از مشتریان خود گرفته بودند وصول نشد.همچنین با توجه به دو اتفاق فوق الذکر اکثر شرکت ها با تاخیر در عودت بازپرداخت وام های خود و یوزانس های سررسید شده مواجه شدند و بهره های بانکی نیز بابت دیرکرد باز گرفتاری تولیدکنندگان را بیشتر نمود.درعین حال که شرکت ها نتوانستند در وقت مقرر تعهدات مالی خود را به بانک­ها بپردازند ،بانک­ها نیز از دادن اعتبار مجدد به این تولیدکنندگان که نیاز بسیاری به حمایت داشتند خودداری نمودند.حال با توجه به اینکه از قبل دولت و زیرمجموعه های آن خود هیچ استراتژی برای این صنعت نداشتند و بی رویه مجوز تولید صادر نمودند به جای حمایت و کنترل وضعیت بوجود آمده به سوی تعدیل و ثبات دست به برنامه های سخت گیرانه و تحمیل یکسری قوانین فوری زدند و هیچ حمایتی نکردند بلکه با تدوین قوانین سخت و از قبل برنامه ریزی نشده باعث بوجود آمدن مشکلات بیشتری برای تولید کنندگان شدند از جمله بحث مالیات ها و تجمیع عوارض و بهره­های روزشمار بابت دیرکرد مالیات، ممنوعیت خروج از کشور تولیدکنندگان به خاطر مسائل مالیاتی، بهره های بانکی، قوانین راهنمایی و رانندگی جهت پلاک نمودن در کارخانه ها و هزاران مشکل دیگر.البته قابل ذکر است که هیچ یک از تولیدکنندگان با یک استراتژی معین و قوانین صحیح مخالف نیستند و هیچکدام مخالف استانداردهای تولید و نظم و ترتیب نیستند بلکه چون مشکلات آنها ریشه ای است دولت باید بجای فشار آوردن و تحمیل یکسری مسائل با تولیدکنندگان همیاری نماید به هر حال بحث بودن یا نبودن و رشد یک صنعت در میان است و اگر دولت بخواهد بجای همکاری از سیاست های تحمیلی استفاده نماید چیزی نخواهد گذشت که این صنعت در ایران از بین خواهد رفت و اندک افرادی که باقی می مانند و خود را از داخل مشکلات بوجود آمده بیرون می کشند ترجیح خواهند داد که بجای تولید به دنبال تجارت بروند و یا سرمایه های خود را از مملکت خارج نمایند چه بسا اینکه هم اکنون عده ای سرمایه های خود را به دبی و دیگر کشورها برده اند و مطمئنا بازتاب سیاسی این موضوع خطرهای بسیاری جهت سرمایه گذاری خارجی و عدم اطمینان به سرمایه گذاری داخلی در پی خواهد داشت همچنین اکثر تولید کننده های صاحب نام در این صنعت دیگر تمایلی به ادامه کار در تولید موتورسیکلت ندارند و به دنبال تولید محصولات دیگر به غیر از موتورسیکلت هستند حال اگر حمایت از تولید در همه زمینه های تولیدی افزایش یابد قطعا تولیدکنندگان نیز هر کدام در هر صنعت ترجیح خواهند داد که به دنبال تولید محصولی باشند که در آن سال ها کسب تجربه نموده اند در غیر این صورت صنعت دچار خستگی و مشکل خواهد شد و اشتغال زایی نیز که از اهداف دولت ها بوده است دچار مشکلات زیادی می گردد.

حال با توجه به شرایط فوق الذکر این صنعت دچار بحران شدیدی شده است که دولت باید با درایت کامل به کمک این صنعت بشتابد و یقینا اگر توجه خاصی از طرف دولت نشود قطعا بازتاب خوبی در دیگر صنایع نخواهد داشت و صنعتگران با تردید در تولید مواجه خواهند شد.

همچنین دولت علاوه بر حمایت از این صنعت و صنایع دیگر باید با کنترل و برنامه ریزی و تعیین شرایط و استانداردهای خاص در امر تولید از رقابتی شدن به گونه ای که باعث تباهی صنایع گردد جلوگیری نماید تا دیگر شاهد یک همچنین وضعیتی در صنایع نباشم.

متاسفانه در ایران مفهوم رقابت با کشورهای پیشرفته فرق دارد در اینجا باید اشاره کرد که در بازی حیات مهمترین موضوع این است که حریف منصف و درستی باشیم این حتی از برنده شدن هم مهمتر است .مفهوم واقعی در رقابت این نیست که حریف را قلع و غم کرده و از میدان بدر کنیم بلکه رقابت باید به صورتی انجام شود که زندگی تمام شرکت کنندگان را بهبود بخشد.رقابت یک اصل دارد و آن این است که باید برای همه نافع باشد و شرکت کنندگان را ترغیب به سعی و کوشش بیشتر نماید.این اصل واقعی رقابت است که اگر به صورت صحیح اعمال شود نیرویی مولد و خلاق می شود.هدف واقعی رقابت یعنی تقویت توانایی ها و خلاقیت ها .رقابت باید به صورتی اعمال شود که نتیجه آن برای مصرف کننده این باشد که کیفیت محصول بهبود پیدا کند.

محمدعلی نژادیان

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.