غفلت از نسل سوم و چهارم دانشگاهها یکی از عوامل بحران امروز
نژادیان: یکی از ابعاد و دلایل بروز درگیریها و اعتراضات در دانشگاهها، مسئولان و ساختارهای مدیریتی در سطح کلان کشور هستند، نه دانشجویان.
طی سالهای گذشته، اگر دانشگاهها بهدرستی مورد استفاده قرار میگرفتند، مسئولان از دانشجویان برای ارائه راهحلها بهره میبردند و وارد نسل سوم و چهارم دانشگاهها میشدند و با تمرکز بر نقش اقتصادی و اجتماعی خود فعال میشدند، امروز شرایط به شکل متفاوتی بود.
با این حال، ندیدن بعضی از واقعیتها، شکلگیری رانتها و بعضی از ناکارآمدیها در مسائل اقتصادی، سیاسی و غیره، شرایط موجود را رقم زده است.
به بیان دیگر، مشکل امروز پیش از آنکه به نهاد دانشگاه یا دانشجویان مربوط باشد، ناشی از نظام تصمیمگیری و ساختارهای اقتصادی و سیاسی است که فرصت مشارکت و اثرگذاری واقعی را محدود کردهاند. توجه به این ریشهها، کلید حرکت بهسمت اصلاحات پایدار و شکلدهی جامعهای آگاه و مسئول است.
البته، هرچند اعتراضات امروز عمدتاً فراجناحی است، اما استفاده از احساسات دانشجویان برای اهداف سیاسی یا جناحی، خطایی استراتژیک و اخلاقی است که آنها را بیشتر مقابل یکدیگر قرار میدهد و مسیر اصلاح واقعی را دشوار میکند.
در بعد اقتصادی، یکی از عوامل اصلی بحرانهای اخیر ایران، سوءاستفادهها و فساد گسترده در بخش خصوصی است.
از یک جهت، وضعیت کنونی را میشود با بازی فوتبال نیز شبیه دانست: گروهی در میدان اصلی اقتصادی ثروتهای نجومی بهدست میآورند، در حالی که گروه دیگر بدون اینکه منفعتی ببرند حتی بهصورت غیرمستقیم تحت فشار قرار گرفته، آسیب دیده و پیامدهای این وضعیت را تجربه میکنند.
مفسدان اقتصادی که بعضاً نفوذ زیادی پیدا کردهاند، عمدتاً به حفظ منافع خود میاندیشند و کمتر به حل مشکلات عمومی مردم توجه دارند. بعضی از این افراد آنقدر توانمند و آگاه شدهاند که حتی اگر شرایط و سیاستهای گروههای دیگر که عدهای بهدنبال آن هستند حاکم شود، باز هم راه خود را برای اثرگذاری و حفظ منافعشان پیدا میکنند.
در نهایت، اصلاحات پایدار و حرکت بهسوی جامعهای آگاه و مسئول تنها زمانی ممکن است که به ریشههای ساختاری بحرانها توجه شود و فرصت مشارکت واقعی برای نسل جوان و دانشگاهیان فراهم شود.
محمدعلی نژادیان
1404/12/04
